Mười Hai Tông Đồ của Đức Giêsu
Tuy Đức Giêsu có rất nhiều môn đệ, nhưng Mười Hai Tông Đồ là những người thân tín nhất của Người và đã để lại dấu ấn sâu đậm trong Giáo Hội sơ khai. Chính Đức Kitô đã đích thân tuyển chọn các ngài. Hầu hết các vị đều là người Do Thái (thánh Luca có thể là người ngoại) và có nhiều nghề nghiệp khác nhau: vài vị là ngư phủ, một vị là thầy thuốc, một vị làm thu thuế.
Danh sách Mười Hai Tông Đồ được ghi lại — với vài khác biệt nhỏ — trong ba sách Tin Mừng Nhất Lãm: Mt 10,2–4; Mc 3,16–19; Lc 6,14–16.
Những chi tiết khác về cuộc đời và sứ vụ của các ngài được thuật lại trong Tin Mừng Gioan và sách Công vụ Tông đồ. Ngoài Kinh Thánh, nhiều truyền thống Kitô giáo cũng kể về đời sống và cái chết của các Tông Đồ sau Phục Sinh. Các ngài được xem là những vị đã đặt nền cho nhiều cộng đoàn Kitô hữu thời sơ khai. Là những nhân vật trung tâm trong lịch sử Kitô giáo, các Tông Đồ góp phần lớn lao vào việc hình thành thần học và truyền thống Kinh Thánh Tân Ước.
Thánh Anrê
Trong Kinh Thánh: Thánh Anrê là vị đầu tiên được nêu tên trong Tin Mừng Gioan (Ga 1,40), ban đầu là môn đệ của Gioan Tẩy Giả. Theo các Tin Mừng Nhất Lãm, Anrê và anh mình là thánh Phêrô đang thả lưới thì được Đức Giêsu kêu gọi và hứa làm cho các ông trở thành “những kẻ lưới người như lưới cá”. Trong phép lạ hoá bánh ra nhiều, chính Anrê đã dẫn cậu bé có năm chiếc bánh và hai con cá đến với Chúa (Ga 6,8–9).
Theo truyền thống: Nhiều truyền thống cho rằng ngài loan báo Tin Mừng tại các vùng quanh Hắc Hải. Ngài chịu tử đạo vì đức tin vào Đức Kitô.
Thánh Batôlômêô
Trong Kinh Thánh: Thánh Batôlômêô chỉ được nhắc đến bốn lần trong Tân Ước, chủ yếu trong danh sách các Tông Đồ. Tên “Batôlômêô” là tên gia tộc nghĩa là “con ông Tolmai”. Vì ngài luôn được kể chung với thánh Philipphê, nhiều học giả cho rằng ngài có thể chính là Nathanaen trong Ga 1,43–51.
Theo truyền thống: Ngài được nói là đã thi hành sứ vụ tại nhiều miền Đông phương và đã chịu tử đạo vì đức tin.
Thánh Giacôbê Hậu (con ông Alphê)
Trong Kinh Thánh: Không nên lẫn với thánh Giacôbê Tiền (con ông Dêbêđê) hay thánh Giacôbê “anh em Chúa”. Kinh Thánh không kể nhiều về đời sống của ngài ngoài việc nêu tên trong danh sách các Tông Đồ.
Theo truyền thống: Truyền thống cho rằng ngài là giám mục tiên khởi của Giêrusalem và tham dự Công đồng Giêrusalem khoảng năm 50.
Thánh Giacôbê Tiền (con ông Dêbêđê)
Trong Kinh Thánh: Ngài và em mình là thánh Gioan được Đức Giêsu gọi là “Con Của Sấm Sét”. Là một trong ba môn đệ thân tín nhất, ngài được chứng kiến việc cho con gái ông Giairô sống lại, biến hình trên núi, và cơn hấp hối tại Vườn Cây Dầu.
Sách Công vụ thuật lại việc ngài lãnh phúc tử đạo.
Theo truyền thống: Truyền thống nói rằng ngài đã rao giảng tại Tây Ban Nha, và mộ ngài được tôn kính tại Santiago de Compostela.
Thánh Gioan Tông Đồ – Thánh sử
Trong Kinh Thánh: Là em của thánh Giacôbê Tiền, thuộc nhóm ba môn đệ thân tín nhất (Phêrô – Giacôbê – Gioan). Truyền thống thường đồng hoá ngài với “môn đệ được Chúa yêu”. Ngài giữ vai trò lãnh đạo trong Giáo Hội sơ khai cùng với thánh Phêrô.
Theo truyền thống: Ngài được coi là tác giả Tin Mừng Gioan, ba Thư Gioan và sách Khải Huyền. Truyền thống nói ngài qua đời tại Êphêsô ở tuổi cao niên.
Giuđa Ítcariốt
Trong Kinh Thánh: Ngài là người đã phản bội Đức Giêsu. Kinh Thánh nói rất ít về đời riêng của ông ngoài vai trò trong nhóm Mười Hai và việc ông giữ túi tiền chung. Các sách Tin Mừng thuật lại rằng sau hành động phản bội, cái chết của ông được kể lại với những chi tiết khác nhau. (Ở đây xin lược bỏ chi tiết cụ thể để tránh mô tả gây ám ảnh.)
Theo truyền thống: Một số trước tác ngoài Kinh Thánh (ngụy thư) bàn về ông, nhưng không thuộc quy điển Kinh Thánh.
Thánh Giuđa Tông Đồ (Giuđa Tađêô)
Trong Kinh Thánh: Được gọi là “Giuđa, không phải Ítcariốt”. Truyền thống phân biệt ngài với kẻ phản bội và thường gọi là Tađêô.
Theo truyền thống: Ngài được gán cho Thư Giuđa trong Tân Ước; sứ vụ truyền giáo thường liên kết với thánh Simon.
Thánh Matthêu
Trong Kinh Thánh: Ngài là người thu thuế trước khi được Đức Giêsu kêu gọi. Chúa dùng chính cuộc đời ông để cho thấy Người đến kêu gọi tội nhân hoán cải.
Theo truyền thống: Tin Mừng Matthêu được gán cho ngài. Truyền thống kể rằng ngài đã rao giảng tại nhiều miền Đông phương và sau đó qua đời trong danh thánh Chúa.
Thánh Phêrô
Trong Kinh Thánh: Tên gốc là Simon; Đức Giêsu đặt tên mới là Phêrô. Ngài là người đứng đầu nhóm Mười Hai, tuy yếu đuối nhưng luôn gắn bó với Thầy. Ngài tuyên xưng: “Thầy là Đức Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống” và được trao “chìa khóa Nước Trời”.
Ngài giữ vai trò quyết định trong Giáo Hội sơ khai: giảng lễ ngày Lễ Ngũ Tuần, làm nhiều phép lạ, và mở cửa đức tin cho dân ngoại.
Theo truyền thống: Ngài là vị Giáo hoàng tiên khởi và ngài chịu tử đạo vì Đức Kitô.
Thánh Philipphê
Trong Kinh Thánh: Ngài được Tin Mừng Gioan nhắc đến nhiều lần. Ngài đã dẫn Nathanaen đến gặp Chúa, hiện diện trong phép lạ hoá bánh ra nhiều, và xin Chúa tỏ cho thấy Chúa Cha.
Theo truyền thống: Ngài đi rao giảng Tin Mừng tại các miền Đông Âu – Tây Á và trung thành với Đức Kitô cho đến cuối đời.
Thánh Simôn (Nhiệt Thành)
Trong Kinh Thánh: Được gọi là “Simôn Nhiệt Thành” hay “Simôn thuộc nhóm Nhiệt Thành”, để phân biệt với Simôn Phêrô.
Theo truyền thống: Ngài được nói là rao giảng Tin Mừng tại Ai Cập và cùng thi hành sứ vụ với thánh Giuđa Tađêô.
