Giáo Hội Của Người Nghèo – Thử Thách Của Giáo Hội Hôm Nay
Phải hiểu như thế nào về một Giáo hội của người nghèo?
Người nghèo là người thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần, là những người thường bị bỏ quên và bị gạt ra ngoài lề xã hội. Vì thế, Giáo hội, luôn thao thức về nhu cầu và hạnh phúc của ngững con người bị bỏ quên. Nhằm nhấn mạnh đến việc nâng cao phẩm giá con người, công bằng xã hội, đoàn kết và phục vụ những người gặp khó khăn và bị lẵng quên.
Khi chúng ta nói “Giáo hội của người nghèo”, điều này thể hiện tinh thần sống Phúc âm, theo lời dạy và hình ảnh của Chúa Giê-su Kitô. Giáo hôi luôn được nhắc rằng, Giáo hội của người nghèo bắt nguồn từ chính hành động, những lời dạy của Chúa Giêsu Kitô, Người nhấn mạnh việc chăm sóc người nghèo và đấu tranh cho công bằng xã hội. Những điều này được thuật lại một các rõ rang trong Tin Mừng của Chúa Giê-su: Trong Dụ ngôn người Sa-ma-ri nhân lành (Lc 10,30-37), Chúa Giêsu dạy rằng chúng ta nên tỏ lòng thương xót và giúp đỡ những người đang đau khổ, bất kể xuất thân hay địa vị xã hội của họ. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc yêu thương người lân cận như chính mình.
Hay trong Bài Giảng Trên Núi (Matthêu 5-7) Chúa Giê-su dạy về nhiều khía cạnh khác nhau của lối sống công chính, bao gồm cả việc chăm sóc người nghèo. Ngài khuyến khích sự hào phóng, kêu gọi những người theo Chúa bố thí cho những ai xin và không quay lưng lại với những người đang cần giúp đỡ. Trong Tám Mối Phúc Thật (Matthêu 5:3-12), Chúa Giêsu chúc lành cho những người có tâm hồn nghèo khó, những người than khóc, những người hiền lành và những người đói khát sự công chính. Những lời dạy này nêu bật giá trị và tầm quan trọng của những người bị gạt ra ngoài lề xã hội và những người đau khổ.
Cuối cùng trong ngày Đức Kitô quang vinh với Phán Xét Cuối Cùng (Matthêu 25:31-46), Chúa Giê-su dạy về cuộc phán xét cuối cùng. Ngài nói rằng những ai thể hiện lòng nhân từ và lòng trắc ẩn đối với người túng thiếu là đã làm điều đó cho Ngài, trong khi những ai bỏ bê người nghèo là đã bỏ bê Ngài.
Giáo hội của người nghèo là Giáo hội của yêu thương, với lòng trắc ẩn và lòng thương xót đối với tất cả mọi người. như Chính Thiên Chúa yêu thương con người. Giáo hội của người nghèo nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc phục vụ người khác, yêu thương và đối xử với như chính Đức Ki-tô đối xử với chúng ta.
Vì thế, Giáo hội không được thất bại trong việc đón nhận nỗi đau khổ của con người như của chính mình, như Chúa Giêsu đã làm, coi nhân loại là một phần không thể thiếu trong cuộc nhập thể của Người.
Giáo hội đang ở đâu?
“Giáo hội của người nghèo” sẽ thất bại khi Giáo hội tự coi mình là một tổ chức tràn ngập sự sang trọng mà thậm chí không quan tâm đến cuộc sống của những người bị gạt bỏ.
Đức Thánh Cha Phanxicô nói về tình trạng nghèo đói bằng ngôn ngữ đáng tin cậy và thực tế rằng: “Tóm lại, lòng quảng đại đối với người nghèo có động lực mạnh mẽ nhất theo gương Con Thiên Chúa, Đấng đã chọn trở nên nghèo khó”. (Sứ điệp Ngày Thế giới Người nghèo 2022).
Những lời của ngài đã rất quan trọng đối với thái độ thể chế của nhiều cơ quan và nhân cách trong Giáo hội; thậm chí tự phê bình cách Giáo hội trở nên thờ ơ với thực tế đau khổ của con người.
Tài liệu được công bố gần đây của Tiến trình Thượng Hội đồng khẳng định rằng người nghèo “trong nhiều trường hợp, tiếng nói của họ đã vắng mặt trong tiến trình Thượng hội đồng, và họ chỉ xuất hiện trong các báo cáo vì những người khác nói về họ, than thở về việc họ bị loại trừ”.
Người nghèo ở đâu?
Đây là một câu hỏi có liên quan trong hành trình đồng nghị hiện nay của Giáo hội. Điều này đòi hỏi một sự suy tư sâu sắc. Điều này vượt xa những lời hoa mỹ của các tuyên bố mục vụ – rằng Giáo hội là Giáo hội của người nghèo. Như Thánh Vincent de Paul đã nói: “Thật đẹp biết bao khi nhìn thấy những người nghèo nếu chúng ta coi họ trong Chúa và với sự quý trọng mà Chúa Giêsu Kitô dành cho họ…” (Thánh Vincent de Paul, XI: 26). Vị thánh đã sống nhờ câu thần chú này thậm chí đến mức nhận ra được niềm an ủi của người nghèo trong các Giáo hội.
Trước hết, chúng ta đã định nghĩa khái niệm người nghèo từ góc độ ích kỷ. Những cá nhân, tổ chức và chính phủ giàu có đã sáng tạo lại ý nghĩa của từ “người nghèo” để biểu thị nghĩa vụ cố hữu của họ là chia sẻ “thứ gì đó” từ sự dư thừa của họ, mặc dù không thể xóa bỏ nguyên nhân gốc rễ của nghèo đói.
Nói một cách đơn giản, người giàu cần người nghèo để khuếch đại lòng tham của họ. Đây là hệ thống mà chúng ta đang sống. Chúng ta vẫn tiếp tục nghèo và có nhiều tình huống mất nhân tính hơn đối với nhiều người.
Thử thách mà Đức Thánh Cha Phanxicô đặt ra là Giáo hội phải bảo đảm “không ai thiếu những gì cần thiết” và Giáo hội sẽ biến thông điệp này thành hành động.
Trên thực tế, các giáo hội đang ở trong những không gian nghèo khó, giữa những tín hữu hầu hết đang ở bên lề của sự loại trừ.
“Trong số những nhóm bị loại trừ được đề cập thường xuyên nhất là: những người nghèo nhất, người già cô đơn, người bản địa, người di cư không có bất kỳ mối liên kết nào và sống một cuộc sống bấp bênh, trẻ em đường phố, người nghiện rượu và ma túy, những người rơi vào âm mưu của tội phạm và những người đối với những người mà mại dâm dường như là cơ hội sống sót duy nhất, nạn nhân của nạn buôn người, nạn nhân bị lạm dụng (trong Giáo hội và hơn thế nữa), các tù nhân, các nhóm phải chịu sự phân biệt đối xử và bạo lực vì chủng tộc, sắc tộc, giới tính, văn hóa và tình dục. Trong các báo cáo, tất cả họ đều xuất hiện như những con người có khuôn mặt và tên tuổi, kêu gọi sự đoàn kết, đối thoại, đồng hành và chào đón…” (Thượng hội đồng về Thượng hội đồng, Tài liệu về giai đoạn lục địa của Thượng hội đồng, số 40)
Đức Hồng Y Luis Antonio Tagle đã chỉ ra một cách nghiêm túc việc đưa người nghèo vào và trao quyền cho người nghèo là trọng tâm trong việc hiện thực hóa Giáo hội của người nghèo: “Một Giáo hội nơi người nghèo là trung tâm”. (“Chúng ta sẽ trở thành gì? Mười năm sau PCP II”, Landas, 1/16/2002)
Trở thành ‘Giáo hội của người nghèo’
“Sự an toàn” của Giáo hội phải được thử thách ngay bây giờ và luôn luôn. Sự an toàn của sự giàu có và sang trọng đã khiến Giáo hội mù quáng mà ít quan tâm đến nhiều người bị “loại trừ” trong xã hội phải được thách thức bằng sự suy tư sâu sắc hơn và sau đó là hành động nhằm loại bỏ và tập trung vào sự phù hợp của Giáo hội trong việc ứng phó với thực tế đau khổ của con người.
Giáo hội không thể chỉ đơn thuần là người quan sát nỗi đau khổ của con người. Giáo hội không được thất bại trong việc đón nhận nỗi đau khổ của con người như của chính mình, như Chúa Giêsu đã làm, coi nhân loại là một phần không thể thiếu trong cuộc nhập thể của Người. Loại bất công kinh tế chỉ có lợi cho một số người và sự phân bổ tài nguyên vô nhân đạo cho một số ít mà không để lại gì cho đa số là những lý do khiến tình trạng nghèo đói không thể bị xóa bỏ, và đó là nơi mà Giáo hội nên hiểu, đón nhận và hành động như một Giáo hội của Người Nghèo.”
