Bổng lễ (Mass Stipends) và Ý lễ

I. Bối cảnh lịch sử và ý nghĩa Thần học

Việc dâng cúng lễ vật trong Thánh lễ đã có từ thời Giáo hội sơ khai, khởi đi từ việc tín hữu dâng bánh và rượu. Qua các thời kỳ, hình thức này chuyển dần sang tiền mặt (bổng lễ) nhằm hỗ trợ đời sống các giáo sĩ.

1. Từ “Thù lao” đến “Quà tặng” (Stips)

Trong Bộ Giáo luật 1917, từ stipendium (thù lao/tiền lương) được sử dụng, dễ gây hiểu lầm về tính chất thương mại. Tuy nhiên, Bộ Giáo luật 1983 đã thay thế bằng từ stips (quà tặng/dâng tặng).

• Ý nghĩa: Việc dâng bổng lễ không phải là “mua lễ” mà là cách tín hữu chia sẻ mối quan tâm với Giáo hội, đóng góp vào việc nâng đỡ các thừa tác viên và các hoạt động tông đồ (Điều 946).

2. Giá trị của ý lễ

Công đồng Trentô khẳng định Thánh lễ là hy tế không đổ máu của Chúa Kitô, có thể dâng để cầu cho:

• Người sống và người chết.

• Tội nhân và sự đền bù tội lỗi.

• Các nhu cầu cần thiết khác.

II. Các quy định Giáo luật về việc áp dụng ý lễ

1. Nguyên tắc “Một ý lễ – Một Thánh lễ” (Điều 948)

Đây là quy tắc công bằng cốt yếu: Phải áp dụng từng Thánh lễ riêng biệt cho từng ý chỉ.

• Cho dù bổng lễ nhỏ, linh mục đã chấp nhận thì buộc phải dâng riêng một lễ cho ý chỉ đó.

• Lưu ý: Nếu linh mục chỉ nhận lời cầu nguyện mà không nhận bổng lễ, hoặc dâng lễ “Cầu cho dân” (Missa pro populo), thì không áp dụng luật buộc của Điều 948 này.

2. Trường hợp dâng nhiều lễ trong một ngày (Điều 951)

Linh mục đôi khi phải dâng 2 hoặc 3 lễ trong ngày Chúa Nhật hoặc lễ Buộc (Binatio/Trinatio):

• Về ý lễ: Có thể áp dụng mỗi lễ một ý chỉ riêng.

• Về bổng lễ: Tư tế chỉ được hưởng (giữ cho mình) một bổng lễ duy nhất. Các bổng lễ còn lại phải chuyển về cho Đấng Bản quyền (Tòa Giám mục) để dùng vào các mục đích bác ái hoặc đào tạo.

• Ngoại lệ: Ngày lễ Giáng Sinh, linh mục được hưởng bổng lễ của cả 3 Thánh lễ.

3. Quy định đối với việc Đồng tế (Điều 951 §2)

Có sự khác biệt lớn giữa “Chủ tế” và “Đồng tế”:

• Linh mục đã chủ tế một lễ và có nhận bổng lễ, nếu đồng tế thêm một lễ khác trong ngày thì không được tiếp nhận thêm bất cứ bổng lễ nào cho lễ đồng tế đó.

• Mục đích là để tránh lạm dụng và giữ cho hy tế Thánh Thể thoát khỏi mọi hình bóng của sự trục lợi.

III. Việc Gộp lễ và Chuyển lễ

1. Gộp lễ (Sắc lệnh Mos Iugiter, 1991)

Trong trường hợp quá nhiều ý lễ, Giáo hội cho phép gộp các bổng lễ lại để dâng một lễ chung với các điều kiện khắt khe:

• Tín hữu phải được thông báo trước và tự nguyện đồng ý.

• Thời gian và địa điểm lễ gộp phải được công bố công khai.

• Không được thực hiện quá 2 lần mỗi tuần.

• Linh mục chỉ được hưởng một phần bổng lễ chuẩn, phần còn lại phải nộp về quỹ chung.

2. Quản lý và Chuyển lễ

• Thời hạn: Không được nhận bổng lễ quá số lượng có thể dâng trong vòng một năm (Điều 953).

• Chuyển lễ: Khi quá tải, linh mục phải chuyển ý lễ cho các linh mục khác. Phải chuyển nguyên số tiền đã nhận (trừ khi biết chắc phần vượt mức là quà tặng cá nhân).

• Sổ lễ: Mọi linh mục và giáo xứ phải có sổ ghi chép cẩn thận các ý lễ đã nhận và đã hoàn thành (Điều 955).

IV. Quyền giảm bớt nghĩa vụ dâng lễ (Cập nhật 2022)

Trước đây, chỉ Tòa Thánh mới có quyền giảm bớt số lượng lễ phải dâng (thường gọi là “dồn lễ” để tương xứng với mức bổng lễ quy định). Tuy nhiên, với Tự sắc Competentias quasdam decernere (11/02/2022):

• Thẩm quyền mới: Đức Phanxicô đã trao quyền này cho Giám mục giáo phận.

• Giám mục có thể quyết định giảm bớt nghĩa vụ dâng lễ dựa trên lý do chính đáng và cần thiết tại địa phương, không còn phụ thuộc cứng nhắc vào mức 10 USD của Tòa Thánh trước đây.

Ghi chú mục vụ: Việc dâng bổng lễ là một nghĩa vụ thiêng liêng cao quý. Linh mục cần tránh mọi hình thức gây gương xấu về tiền bạc, đồng thời tín hữu cũng cần hiểu rõ việc dâng lễ vật là để thông phần vào đời sống của Hội Thánh.

Nguồn tham khảo:

1.Giáo luật Công giáo 1983

2. canonlawmadeeasy

3. Xin xem chi tiết tại Giáo luật công giáo