Trong đời sống đạo, nhiều giáo dân thường thấy các linh mục dâng lễ hằng ngày và mặc định đó là quy định bắt buộc. Tuy nhiên, dưới góc độ Giáo luật, vấn đề này có sự phân biệt rõ ràng giữa nghĩa vụ pháp lý và lý tưởng tâm linh.
Theo Giáo luật, câu trả lời là không bắt buộc về mặt pháp lý, nhưng được khẩn khoản kêu mời.
Nói cách khác, không có một điều luật nào quy định rằng linh mục sẽ phạm tội hoặc vi phạm kỷ luật Giáo hội nếu họ không dâng lễ hằng ngày (trừ khi có bổn phận mục vụ với giáo dân, ví dụ như lễ Chúa Nhật tại giáo xứ).
Tại sao? (Giải thích theo Giáo luật)
Sở dĩ có sự phân biệt này là vì Giáo luật cân bằng giữa lý tưởng thiêng liêng và thực tế đời sống:
- Lời khuyên tha thiết (Điều 904): Giáo luật điều 904 ghi rõ: “Các tư tế phải năng cử hành Thánh Lễ và phải nhớ rằng công trình cứu chuộc được liên tục thực hiện trong mầu nhiệm Hiến Tế Thánh Thể: hơn nữa, các ngài được khẩn khoản kêu mời cử hành Thánh Lễ hằng ngày, ngay cả khi không có tín hữu tham dự, việc cử hành này vẫn là hành động của Đức Kitô và Giáo Hội; khi thực hiện việc cử hành như vậy, các tư tế chu toàn nhiệm vụ chính yếu của mình.” Giáo hội dùng cụm từ “ khẩn khoản kêu mời ” thay vì “bắt buộc” để nhìn nhận rằng có những tình huống thực tế khiến linh mục không thể dâng lễ (như bệnh tật, đi lại hoặc các lý do bất khả kháng).
- Bản chất của chức linh mục: Việc cử hành Thánh Thể là lý do chính yếu của chức linh mục. Ngay cả khi không có giáo dân hiện diện, Thánh lễ vẫn là một hành vi của Chúa Kitô và Hội Thánh. Khi linh mục dâng lễ, linh mục thực hiện chức năng cao quý nhất của mình là cầu nguyện cho phần rỗi của toàn thế giới.
- Nghĩa vụ nên thánh (Điều 276): Giáo luật điều 276, §2, 2° cũng nhắc lại rằng các giáo sĩ được mời gọi nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng bằng Hy tế Thánh Thể hằng ngày. Đây được xem là phương thế quan trọng nhất để linh mục thánh hóa bản thân.
Dưới góc độ luật pháp, linh mục không bị buộc phải dâng lễ mỗi ngày. Tuy nhiên, dưới góc độ thần học và mục vụ, linh mục được mong đợi và thúc giục làm điều đó vì Thánh lễ là trọng tâm đời sống của họ và là nguồn ơn phúc cho Giáo hội.
Những trường hợp LINH MỤC BUỘC phải dâng lễ
Dù không bị buộc dâng lễ mỗi ngày vì mục đích cá nhân, nhưng linh mục có nghĩa vụ pháp lý phải cử hành Thánh lễ trong các trường hợp cụ thể sau đây:
Lễ Cầu Cho Dân (Missa pro populo) – Điều 534 & Điều 388
Đây là bổn phận quan trọng nhất gắn liền với chức vụ mục tử quản xứ.
- Cha sở (Cha chánh xứ): Theo Điều 534, §1, sau khi đã nhận giáo xứ, Cha sở buộc phải dâng lễ cầu cho dân chúng vào tất cả các ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ Buộc tại địa phương. §2. Cha sở nào coi sóc nhiều giáo xứ, thì chỉ buộc dâng một ý lễ, vào những ngày được nói đến ở §1, để cầu cho tất cả đoàn dân đã được trao phó cho ngài.
- Giám mục Giáo phận: Theo Điều 388, §1, “ Giám mục giáo phận phải dâng lễ cầu cho đoàn dân đã được ủy thác cho ngài mỗi ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc khác trong miền của ngài.” §2 “nếu ngài bị ngăn trở chính đáng không dâng lễ được, thì ngài phải nhờ người khác dâng lễ trong những ngày đó, hoặc đích thân dâng lễ vào những ngày khác.”
Lưu ý: Nếu bị ngăn trở chính đáng, linh mục phải nhờ người khác dâng thay vào đúng ngày đó hoặc tự mình dâng bù vào ngày khác (Điều 534, §1).
Do nhu cầu mục vụ của tín hữu – Điều 843 & Điều 528
Linh mục là người ban phát các mầu nhiệm của Thiên Chúa, do đó ngài có bổn phận đáp ứng quyền lợi thiêng liêng của giáo dân:
- Quyền nhận các Bí tích: Theo Điều 843, §1, các thừa tác viên không được từ chối các bí tích khi tín hữu xin một cách thích đáng và đã được chuẩn bị đầy đủ. Điều này bao gồm:
- . Điều này bao gồm:
- Lễ Tang: Cử hành hy tế để cầu nguyện cho người quá cố.
- Lễ Hôn Phối: Theo lịch đã sắp xếp cho các đôi bạn.
- Tổ chức đời sống phụng vụ: Theo Điều 528[1], §2, Cha sở có trách nhiệm làm cho Thánh Thể trở thành trung tâm của cộng đoàn. Vì vậy, khi giáo xứ đã công bố lịch lễ cho giáo dân, linh mục có bổn phận thực hiện đúng cam kết đó.
Theo lệnh vâng lời – Điều 273 & Điều 274
Linh mục thực hiện sứ vụ trong sự hiệp thông với Giám mục giáo phận. Nghĩa vụ dâng lễ phát sinh từ đức vâng phục:
- Sự vâng phục giáo sĩ: Theo Điều 273, Các giáo sĩ có nghĩa vụ đặc biệt phải tỏ lòng kính trọng và vâng phục Đức Giáo Hoàng và Đấng Bản Quyền của mình.
- Điều 274 Chấp hành nhiệm vụ: Theo Điều 274, §2, Trừ khi có ngăn trở hợp pháp miễn cho, các giáo sĩ buộc phải lãnh nhận và trung thành chu toàn nhiệm vụ được Đấng Bản Quyền của mình trao phó. (ví dụ: được chỉ định dâng lễ, lễ tại các điểm hành hương hoặc các đại lễ của giáo phận).
Như vậy, Thánh lễ không chỉ là một “công việc” mà là nhịp đập của đời sống linh mục. Luật pháp chỉ bắt buộc ở mức tối thiểu để đảm bảo quyền lợi thiêng liêng của giáo dân, nhưng tình yêu và ơn gọi luôn thúc đẩy linh mục tiến đến bàn thờ mỗi ngày.
[1] Điều 528 §1. Cha sở buộc phải liệu sao để Lời Chúa được rao truyền cách toàn vẹn cho những người đang sinh sống trong giáo xứ, vì thế, ngài phải lo giảng dạy giáo dân về các chân lý đức tin, nhất là qua bài giảng trong các ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc, cũng như qua việc đào tạo giáo lý; ngài phải ủng hộ những công việc cổ động tinh thần Phúc Âm, cả những việc liên quan đến công bình xã hội; ngài phải quan tâm cách riêng tới việc giáo dục trẻ em và thanh thiếu niên; ngài phải cố gắng bằng mọi cách, với sự hợp tác của các Kitô hữu, để Tin Mừng cũng được loan báo cho những người không còn thực hành việc sống đạo nữa hoặc không tuyên xưng đức tin chân thật.
§2.Cha sở phải liệu sao để Thánh Thể trở thành trung tâm của việc tập họp các tín hữu trong giáo xứ; ngài phải cố gắng lo cho các Kitô hữu được nuôi dưỡng nhờ việc sốt sắng cử hành các bí tích, và nhất là thường xuyên đến gần bí tích Thánh Thể và bí tích sám hối; ngài cũng phải cố gắng hướng dẫn cho họ biết cầu nguyện ngay trong gia đình và biết ý thức tích cực tham gia vào việc phụng vụ thánh, mà ngài, là cha sở, phải điều hành trong giáo xứ của ngài, dưới quyền Giám mục giáo phận, và ngài phải canh chừng đừng để xảy ra một sự lạm dụng nào.
